Hoe een burnout bij leerkrachten voorkomen?

Volgens onderzoek heeft bijna 25% van de onderwijsprofessionals in het basisonderwijs burnout-klachten (TNO, 2019). Die klachten geven een grote kans op hoge werkstress en langdurige uitval als er niets aan gedaan wordt.

Oorzaken op het werk

Het ontstaan van burnout-klachten in het basisonderwijs komt onder andere door het ervaren van:
  1. Grote hoeveelheid werk
  2. Weinig autonomie/regelmogelijkheden
  3. Lesgeven = emotioneel zwaar beroep
En nu in Corona-tijd kan ik me voorstellen dat het ervaren van deze drie zaken nog een graadje ‘erger’ is.

Er speelt vaak meer

Burnout klachten hebben niet alleen met het werk te maken. Immers, er zijn ook onderwijsprofessionals die bovengenoemde kenmerken in het werk herkennen maar het niet als belastend ervaren. Iemand zijn persoonlijkheid, ervaringen, vaardigheden & kwaliteiten en mindset spelen net zo goed een rol bij het ontstaan van burnout-klachten. Aanvullend kan zijn of haar prive-situatie aan de klachten bijdragen.   Kortom, het ontstaan van burnout-klachten is vaak een complexe combinatie van persoonlijke & situationele factoren zowel op werk- als prive-gebied. En dat maakt de aanpak ervan er niet eenvoudiger op.

Hoe wegblijven van een burnout?

Dat er vele oorzaken kunnen zijn voor burnout-klachten wil natuurlijk niet zeggen dat je er niets aan kunt doen. Hieronder geven we drie oplossingsrichtingen om burnout-klachten in de toekomst te voorkomen.
Verlaag hoeveelheid werk – vergroot autonomie – verminder emotionele belasting
Je kan werk maken van de drie eerdergenoemde veroorzakers van burnout-klachten (hoeveelheid werk, regelmogelijkheden en emotionele zwaarte van lesgeven). Het zijn alle drie ‘grote’ onderwerpen waarbij meerdere factoren een onderliggende rol spelen. Het vergt moed en doorzettingsvermogen om hierin verbetering aan te brengen. Een andere kanttekening is dat er meer aspecten een cruciale rol kunnen spelen (persoonlijke omstandigheden) bij het ontstaan van burnout-klachten, zoals eerder besproken.
Bespreek wat er nodig is om burn-out klachten te voorkomen
Bij de aanpak van een probleem is het bespreken van de ernst ervan en brainstormen over mogelijke oplossingen een gebruikelijke weg. Dit kan veel goede ideeën opleveren, maar de uitvoering ervan garandeert nog geen succes. Want wat is de effectiviteit van de oplossingen en is het echt zo dat burnout-klachten door het wegnemen van de problemen niet meer kunnen ontstaan? En op wiens bordje ligt de uitvoering? Er komen veel extra vragen bij kijken en ook dit is geen snel in te zetten aanpak.
Geef je medewerkers de mogelijkheid om zichzelf sterker te maken
Het ontstaan van burnout-klachten heeft vaak een complexe geschiedenis. Door medewerkers zelf aan het roer te zetten van het verbeteren van hun eigen mentale veerkracht komen er nieuwe inzichten en oplossingen om burnout-klachten tegen te gaan. En daarmee is een persoonlijk pad geplaveid naar werken met meer voldoening, plezier en kwaliteit.

Al een oplossingsrichting in gedachten?

Ben je er nog niet uit of en hoe je actie moet ondernemen? Dan kan onderstaande informatie, gebaseerd op ervaringen van deelnemers aan onze programma’s, je wellicht aan het denken zetten in de juiste richting.
Klachten ontstaan vaak pas na lange tijd
Burnout-klachten ontstaan niet zomaar. Als iemand die klachten ervaart is er al een tijd daarvoor een voedingsbodem ontstaan waarop die klachten zich konden ontwikkelen bijv te veel werk en te weinig tijd. Als medewerker hoef je dus zelf nog helemaal niets te merken van vermoeidheid of stress, terwijl die klachten zich wel aan het ‘opbouwen’ zijn.
Vertellen dat je moe bent op je werk doet bijna niemand
Er zijn maar weinig mensen die met hun leidinggevende durven te bespreken dat ze geregeld moe zijn, het werk zwaar vinden en wel eens zo maar een extra dagje vrij willen zijn. Uit angst om niet begrepen te worden of je baan op het spel te zetten. Hoe groter het gevoel van veiligheid in de relatie tussen werknemer en leidinggevende hoe groter de kans dat de werknemer dit soort dingen wel durft te bespreken. Jammer genoeg komt meestal het onderwerp pas ter sprake als de klachten fors zijn en ziekmelding inmiddels de enige optie is.
Werken is een gedeelde verantwoordelijkheid
Dit is vast een inkopper: het werk goed kunnen uitvoeren is zowel een verantwoordelijkheid van de werknemer als de werkgever. De werknemer doet het werk en de werkgever zorgt voor de juiste omstandigheden en middelen om het werk goed uit te kunnen voeren. Het aanpakken van burnout-klachten is dus ook een verantwoordelijkheid van beiden. Eenieder moet aan de touwtjes trekken waar hij ook echt aan kan trekken. De werknemer is degene die zelf meer veerkracht kan opbouwen om met alles in het werk om te kunnen gaan. De werkgever zal de juiste mogelijkheden moeten bieden om die veerkracht op te bouwen en het werk met plezier uit te kunnen voeren.  
Ondersteun je schoolteam met deze 4 tips