Hoe kan ik meer genieten van wat ik doe?

Hoe kan ik meer genieten van wat ik doe? Deze prangende vraag stelt Dennis zich in het tv-programma ‘Diep’. Dennis, midden twintig, altijd aan het werk. Hij heeft vele successen op zijn naam staan maar is nooit echt tevreden. In het programma gaan drie professionals met Dennis de diepte in om hem een antwoord te geven op zijn vraag.

Genieten via je zenuwstelsel

Zo kwam ook psycholoog Ester langs. Zij vertelde dat ons zenuwstelsel bestaat uit twee delen: het sympathische en het parasympatische stelsel. Het sympathische zenuwstelsel is in actie als je als mens ook in actie bent. Het parasympatische stelsel is daar de tegenhanger van, het rustgevende zenuwstelsel, en is actief als we in rust of ontspanning zijn. Beiden zenuwstelsels heb je als mens nodig om lekker in je vel te zitten en te kunnen genieten van wat je doet.

Ze gaan in gesprek en Dennis vertelt dat hij niet het gevoel heeft dat hij er alles uithaalt wat er in het leven zit. Samen constateren ze dat hij mooie dingen mee maakt, alleen dat hij dat niet zo voelt. Het is nooit genoeg en kan altijd beter. Dennis zijn hartslag is hoog, wat aangeeft dat het sympathische zenuwstelsel het grootste gedeelte van de dag actief is, constateert Ester.

Om het gevoel van tevredenheid te kunnen ervaren, zal Dennis juist zijn parasympatische stelsel moeten activeren. Dus pro-actief ontspanning gaan creëren. Want als je altijd aanstaat, kan je dat gevoel niet bereiken.

‘Uit’ willen staan

Dennis geeft aan niet te weten hoe hij het constant ‘aan’ staan uit kan krijgen. Hij wil graag een handleiding. Volgens Ester is stap 1 van de handleiding: het leren luisteren naar je lichaam, bijvoorbeeld door jezelf de vraag te stellen ‘hoe voelt mijn hartslag?’. En stap 2: ontspanningsoefeningen. Mediteren vindt Dennis helemaal niets dus besluiten ze samen om een ademhalingsoefening te gaan doen.

Dennis doet zijn ogen dicht en concentreert zich op zijn adem; een kleine minuut lang. Na afloop merkt hij op dat hij het eerst onprettig en daarna toch wel prettig vond. Ook al was het met ogen dicht ademhalen toch wel echt buiten zijn comfort zone.

Tegenwoordig staan we bijna allemaal de hele dag ‘aan’. Zomaar overschakelen naar de rust-modus, net als bij Dennis, is dan niet meer zo eenvoudig.

In onze trainingen en workshops gebruiken we bovenstaande ademhalingsoefening om onderwijsprofessionals te laten ervaren hoe je op een simpele maar uiterst effectieve manier je parasympatische zenuwstelsel kan activeren. En daarmee te werken aan je eigen ‘ik geniet van wat ik doe gevoel’.

Ook meer genieten in de klas?

Ben je schooldirecteur , IB-er of HR-manager in het basisonderwijs en wil je jouw onderwijsprofessionals ook leren hoe je in de ontspanningsmodus kan komen zodat ze meer genieten van wat ze doen, stuur mij dan een mail naar ons via hello@thechangemasters.nl. Dan nemen we contact met je op.

Dit artikel is geschreven door Roswitha Mans, mede-oprichter van The ChangeMasters. Onze missie is: zoveel mogelijk energieke leerkrachten in het basisonderwijs.

photo created by wayhomestudio – www.freepik.com

Ondersteun je schoolteam met deze 4 tips

Terug naar de tijd voor Corona, dat zit er voorlopig nog niet in. In veel sectoren is de situatie zeker niet relaxt te noemen, ook niet in het onderwijs. Wat kan jij als directeur doen om je team te ondersteunen binnen deze omstandigheden? Lees hieronder de tips die jij als schooldirecteur kan inzetten.

Vraag hoe het gaat + luister

Het lijkt een open deur, maar vragen hoe het gaat én ook de tijd hebben om echt te luisteren, is toch niet zo gewoon als dat het lijkt. Veel contact is tegenwoordig online en staat meestal in het teken van werkinhoud. Een praatje over hoe het persoonlijk is , is nu meer dan noodzakelijk maar des te lastiger te regelen. Omdat je elkaar niet meer zomaar tegenkomt. Plan dus juist nu gesprekken met je medewerkers in, en blijf dat ook met regelmaat doen. Niet alleen individueel maar doe dat ook in teamverband. Als mens hebben we het nodig om te vertellen hoe het met ons gaat, de mooie en mindere dingen met elkaar te delen en te merken dat je niet de enige bent die soms zo van de hele situatie baalt of het even niet meer weet. Laat merken dat je begrijpt dat het een lastige situatie is en vraag waar je iemand mee kan helpen. Meestal is het ernaar vragen en luisteren al genoeg.

Prioriteer samen

We horen het geregeld van onderwijsprofessionals: ik heb te veel werk. Als je te lang te veel werk hebt, dan eist dat zijn tol. Een kort lontje, geen overzicht meer hebben en zaken vergeten zijn dan te verwachten. Wil je erger voorkomen, want veel ballen in de lucht houden komt de werkkwaliteit zeker ook niet ten goede, haal dan de druk van de ketel. Een eenvoudige manier die gelijk effect heeft: samen met de leerkracht het werk gaan prioriteren. Kijk wat echt belangrijk is, en wat later kan of door iemand anders kan worden gedaan. Dat creëert overzicht, vaak valt er direct al een last van zijn of haar schouder en ziet degene het positiever in. Een handige tool om hierbij te gebruiken is de Eisenhower matrix.

Ga slim om met de regels

Ook al zijn er tig regels waar jullie je binnen het onderwijs aan moeten houden, laat ze ook een keertje vieren. De boog kan immers niet altijd gespannen zijn. Een tip van ons is om toch een keer een fysiek teamoverleg te regelen, ergens buiten de school, op een locatie waar de gepaste afstand kan worden gegarandeerd (en waar je geen ouders tegenkomt). En er zijn vast ook leuke (vergader)locaties waar je buiten kan zitten. Vind je dit te veel gedoe voor zomaar een teamoverleg? Bedenk dan dat een keer anders overleggen in deze tijd door je medewerkers zeer gewaardeerd zal worden. Dat komt mede omdat we in een ‘echte’ bijeenkomst ons lichaam oxytocine (hormoon en neurotransmitter) aanmaakt als beloning door het contact met anderen. En waarschijnlijk zal dit overleg meer opleveren aan sociale interactie en verbinding dan je zelf kan vermoeden.

Toon leiderschap

Als directeur ben jij het baken van het schoolteam en ben jij het aan wie medewerkers zich spiegelen. Jij bent het voorbeeld. Zorg ervoor dat jij je hoofd koel houdt in deze zeer veranderlijke tijd, dat jij zicht houdt op de lange termijn en de acties die daarbij horen. En dat een medewerker altijd bij jou kan aankloppen. Dit geeft vertrouwen dat jullie er samen goed door heen komen ook ten tijde van Corona en daarna.
Dit artikel is geschreven door Roswitha Mans, mede-oprichter van The ChangeMasters. Onze missie is: zoveel mogelijk energieke leerkrachten in het basisonderwijs.
Vind je dit een interessant artikel en wil je met ons sparren over jouw team? Stuur dan een bericht naar hello@thechangemasters.nl, dan neem ik contact met je op.

Hoe een burnout bij leerkrachten voorkomen?

Volgens onderzoek heeft bijna 25% van de onderwijsprofessionals in het basisonderwijs burnout-klachten (TNO, 2019). Die klachten geven een grote kans op hoge werkstress en langdurige uitval als er niets aan gedaan wordt.

Oorzaken op het werk

Het ontstaan van burnout-klachten in het basisonderwijs komt onder andere door het ervaren van:
  1. Grote hoeveelheid werk
  2. Weinig autonomie/regelmogelijkheden
  3. Lesgeven = emotioneel zwaar beroep
En nu in Corona-tijd kan ik me voorstellen dat het ervaren van deze drie zaken nog een graadje ‘erger’ is.

Er speelt vaak meer

Burnout klachten hebben niet alleen met het werk te maken. Immers, er zijn ook onderwijsprofessionals die bovengenoemde kenmerken in het werk herkennen maar het niet als belastend ervaren. Iemand zijn persoonlijkheid, ervaringen, vaardigheden & kwaliteiten en mindset spelen net zo goed een rol bij het ontstaan van burnout-klachten. Aanvullend kan zijn of haar prive-situatie aan de klachten bijdragen.   Kortom, het ontstaan van burnout-klachten is vaak een complexe combinatie van persoonlijke & situationele factoren zowel op werk- als prive-gebied. En dat maakt de aanpak ervan er niet eenvoudiger op.

Hoe wegblijven van een burnout?

Dat er vele oorzaken kunnen zijn voor burnout-klachten wil natuurlijk niet zeggen dat je er niets aan kunt doen. Hieronder geven we drie oplossingsrichtingen om burnout-klachten in de toekomst te voorkomen.
Verlaag hoeveelheid werk – vergroot autonomie – verminder emotionele belasting
Je kan werk maken van de drie eerdergenoemde veroorzakers van burnout-klachten (hoeveelheid werk, regelmogelijkheden en emotionele zwaarte van lesgeven). Het zijn alle drie ‘grote’ onderwerpen waarbij meerdere factoren een onderliggende rol spelen. Het vergt moed en doorzettingsvermogen om hierin verbetering aan te brengen. Een andere kanttekening is dat er meer aspecten een cruciale rol kunnen spelen (persoonlijke omstandigheden) bij het ontstaan van burnout-klachten, zoals eerder besproken.
Bespreek wat er nodig is om burn-out klachten te voorkomen
Bij de aanpak van een probleem is het bespreken van de ernst ervan en brainstormen over mogelijke oplossingen een gebruikelijke weg. Dit kan veel goede ideeën opleveren, maar de uitvoering ervan garandeert nog geen succes. Want wat is de effectiviteit van de oplossingen en is het echt zo dat burnout-klachten door het wegnemen van de problemen niet meer kunnen ontstaan? En op wiens bordje ligt de uitvoering? Er komen veel extra vragen bij kijken en ook dit is geen snel in te zetten aanpak.
Geef je medewerkers de mogelijkheid om zichzelf sterker te maken
Het ontstaan van burnout-klachten heeft vaak een complexe geschiedenis. Door medewerkers zelf aan het roer te zetten van het verbeteren van hun eigen mentale veerkracht komen er nieuwe inzichten en oplossingen om burnout-klachten tegen te gaan. En daarmee is een persoonlijk pad geplaveid naar werken met meer voldoening, plezier en kwaliteit.

Al een oplossingsrichting in gedachten?

Ben je er nog niet uit of en hoe je actie moet ondernemen? Dan kan onderstaande informatie, gebaseerd op ervaringen van deelnemers aan onze programma’s, je wellicht aan het denken zetten in de juiste richting.
Klachten ontstaan vaak pas na lange tijd
Burnout-klachten ontstaan niet zomaar. Als iemand die klachten ervaart is er al een tijd daarvoor een voedingsbodem ontstaan waarop die klachten zich konden ontwikkelen bijv te veel werk en te weinig tijd. Als medewerker hoef je dus zelf nog helemaal niets te merken van vermoeidheid of stress, terwijl die klachten zich wel aan het ‘opbouwen’ zijn.
Vertellen dat je moe bent op je werk doet bijna niemand
Er zijn maar weinig mensen die met hun leidinggevende durven te bespreken dat ze geregeld moe zijn, het werk zwaar vinden en wel eens zo maar een extra dagje vrij willen zijn. Uit angst om niet begrepen te worden of je baan op het spel te zetten. Hoe groter het gevoel van veiligheid in de relatie tussen werknemer en leidinggevende hoe groter de kans dat de werknemer dit soort dingen wel durft te bespreken. Jammer genoeg komt meestal het onderwerp pas ter sprake als de klachten fors zijn en ziekmelding inmiddels de enige optie is.
Werken is een gedeelde verantwoordelijkheid
Dit is vast een inkopper: het werk goed kunnen uitvoeren is zowel een verantwoordelijkheid van de werknemer als de werkgever. De werknemer doet het werk en de werkgever zorgt voor de juiste omstandigheden en middelen om het werk goed uit te kunnen voeren. Het aanpakken van burnout-klachten is dus ook een verantwoordelijkheid van beiden. Eenieder moet aan de touwtjes trekken waar hij ook echt aan kan trekken. De werknemer is degene die zelf meer veerkracht kan opbouwen om met alles in het werk om te kunnen gaan. De werkgever zal de juiste mogelijkheden moeten bieden om die veerkracht op te bouwen en het werk met plezier uit te kunnen voeren.